‘Strijden voor iets tastbaars’

Jan van Ewijk was in opleiding tot technisch specialist op Soesterberg toen er een vreselijk ongeluk plaatsvond met een truck. Van Ewijk weet alleen nog dat hij achterin zat en daarna werd hij gewond wakker in het ziekenhuis. Vijf militairen kwamen om, zeventien raakten gewond. Hij en zijn gezin ondervinden nog dagelijks de gevolgen van het ongeluk. Al jarenlang strijdt hij voor erkenning, vooral ook voor de militairen die toen omkwamen. “Die jongens zijn nog steeds bij me.”

Door: Linde van Deth
Foto: Birgit de Roij

Jan van Ewijk hoorde bij de eerste lichtingen van de opleiding tot technisch specialist. Op 17-jarige leeftijd kwam hij op in Roermond, daarna volgden plaatsingen op verschillende kazernes. “Toen trouwde ik en wilde ik dichter bij huis werken, dus ik vroeg overplaatsing aan en kwam in Soesterberg terecht. Nu denk ik weleens: had ik dat maar nooit gedaan. Dan was dit me niet overkomen”, vertelt Jan.
Hiermee doelt hij op een ernstig ongeluk dat plaatsvond op 11 juni 1970, Jan was toen 20. De militairen moesten sporten en waren op die warme middag buiten gaan zwemmen. In een colonne van een aantal legervoertuigen met elk 22 inzittenden reden de militairen terug naar de kazerne. “Ik weet niet precies wat er gebeurd is. Ik dacht dat de truck gekanteld was, maar toen ik twee jaar geleden voor het eerst de foto’s zag, bleek het voertuig helemaal op z’n kop te hebben gelegen. Ik zat achterin, de auto maakte een slinger en de rest is voor mij een zwart gat. Ik werd wakker in het ziekenhuis.” Niemand weet precies wat er gebeurd is, dus er is geen schuldige aan te wijzen. Vijf militairen overleefden het ongeluk niet, zeventien raakten gewond. “Iemand vertelde me dat ik nog mee heb geholpen de auto op te tillen omdat de chauffeur bekneld zat, maar daar weet ik niks meer van.”
Jan komt bij in het ziekenhuis met een schedelbasisfractuur, laag rugletsel en, naar later blijkt, gehoorschade. Hij weet niet wat er is gebeurd, dat wordt hem verteld door een dienstplichtige jongen na vier dagen. Dan hoort hij ook dat er vijf jongens zijn overleden, drie van hen waren zijn kamergenoten. “Ik kende die jongens goed. Ik kon niet naar de begrafenis, want ik lag zes weken in het ziekenhuis. En terug op de kazerne heb je drie lege plekken in je kamer.”

Klachten

Snel na het ongeluk moest Jan weer aan het werk, dan zou hij het vergeten, werd er gezegd. Maar hij had naast zijn blijvende fysieke klachten ook psychische klachten als gevolg van het ongeluk. Hij werkte keihard, maar soms sloegen de stoppen door en vloog het gereedschap door de lucht. “Ik was overspannen. Het gemis van die jongens, de herbeleving van het ongeluk… Als ik om hulp vroeg, zeiden ze: ‘Je wilt zeker afgekeurd worden?’” Jan kan zijn opleiding niet meer afronden en vertrekt zelf bij Defensie.
Hij werd vrachtwagenchauffeur en werkte hard, te hard. “Je denkt: als ik maar druk ben, dan gaat het weg. Maar de klachten blijven natuurlijk.” In 1980 hoorde hij dat Defensie mensen zocht met zijn specialisme en hij ging terug. Ook toen werkte hij hard, totdat er een dodelijk ongeluk plaatsvond met een vrachtwagen en een tank. “Daardoor sloegen de stoppen door en sinds toen is het niet meer goed gekomen.” In 1990 werd hij afgekeurd.
Al 43 jaar zoekt en betaalt hij zelf de hulp die hij nodig heeft. Hij kreeg kort een MIP, maar later werd dat weer stopgezet. Er werd PTSS bij hem vastgesteld, maar het APB legde dat naast zich neer. Hij werd voor minder dan 5 procent afgekeurd bij de herkeuring toen hij voorzieningen aan wilde vragen. “Er staan veel fouten in dat rapport. Het dossier van het ongeluk is nergens meer te vinden, er is dus geen bewijs. Ze zeggen nu: er zijn er vijf overleden en de andere zeventien liepen zo weg, die hebben niks. En bijvoorbeeld wat betreft de gehoorschade, die is toen niet vastgesteld. Pas later, maar dat wordt dus niet als gevolg van het ongeluk gezien. Ook het lage rugletsel is niet gespecificeerd.” Op dit moment heeft hij een psycholoog waar hij het goed mee kan vinden en krijgt hij EMDR. “Eerst geloofde ik daar niet in, maar wat ze daarmee bereiken. Onvoorstelbaar. De druk is daardoor wel van de ketel gehaald.”

Gezin

Toch loopt de emmer nog wel eens over, geeft zijn dochter Laura aan. “Er hoeft maar iets te gebeuren met ons of hij ziet iets op tv en dan gaat het mis. Hij trekt zichzelf terug. Ik zie het aan zijn ogen en zijn kaak. Dan blijven we uit zijn buurt en laten we hem met rust tot het over is.” De gevolgen van het ongeluk waren ook voor het gezin van Jan groot. Voor zijn vrouw en hun zoon die zes maanden was toen het gebeurde en ook voor hun dochter. “Wij leerden er al vroeg rekening mee te houden als het minder met hem ging. Wij wisten niet beter. Het heeft een enorme impact op een gezin, dat wordt wel eens onderschat. Mijn ouders werden ontzettend kwaad als wij eens te laat thuis waren. We mochten nooit met ruzie of zonder kus de deur uit. Als de politie hier gewoon de straat in reed, was dat al reden tot paniek”, vertelt Laura.

Eetbetoon

Jan zoekt sinds een aantal jaar naar erkenning voor de gevolgen van het ongeluk en werd ook lid van de BNMO. Hij wil zijn verhaal vertellen, maar het liefst heeft hij iets tastbaars. Een gedenkplaat waar de namen van de overleden militairen op staan. Maar waar hij komt, hoort hij: ‘Nee, dat kan niet. Dit was maar een ‘gewoon’ ongeluk.’ Dit maakt hem ontzettend kwaad. “Een gedenkteken zou erkenning zijn, een eerbetoon. Het heeft mij mijn hele leven parten gespeeld, het heeft alles beïnvloed.”
Hij vertelt dat als het met hem mis is, er altijd drie militairen aan zijn bed staan. “Al lig ik op de operatietafel. Ze zijn er altijd bij.” Zijn dochter zegt: “Dat ze er zijn, is goed, maar wij zeggen altijd: je mag niet met ze mee. Jij blijft hier.”

 

Jan van Ewijk en zijn dochter Laura.

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om de beste surfervaring voor u mogelijk te maken. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten